İslâm Ahlâk Esasları "FİRAR"

‘Firar’, herhangi bir şeyden kaçma, kaçış ve uzaklaşma anlamındadır. Firar, Kur’an-ı Kerim’de, hem fizikî olarak kaçış ve hem de manevî olarak inançsızlık ve kötülüklerden kaçış anlamlarının her ikisi için de kullanılmıştır.
 
Firar eyleminin fizikî olarak, ahiret gününde kişinin kendi yakınlarından uzaklaşması şeklinde olacağı, “O gün, kişi kardeşinden, annesinden, babasından, karısından ve oğullarından kaçar. O gün herkesin kendine yeter derdi ve uğraşı vardır!” 1 âyetinde bildirilmektedir. Buradaki kaçış ile kişilerin dünyada iken diğer insanlara karşı işlediği hatalar, yaptığı haksızlıklar nedeniyle ahirette onların yüzüne bakamayacağı için yapacağı kaçış ifade edilmektedir.
 
Firar, manevî anlamda ise, inançsızlık ve kötülüklerden Allah (c.c.)’a, O’nun gönderdiği dine doğru kaçıştır.
 
Kur’an-ı Kerim’in bildirdiğine göre Hz. Nuh (a.s.) kavmine şöyle dedi: “O halde Allah’a kaçın.! Ben sizi O’nun azabından açıkça korkutuyorum!” 2
 
Bu âyette Hz. Nuh (a.s.)’un dilinden, insanların küfür ve kötü eylemlerden kaçarak Allah (c.c.)’a imana yönelmeleri istenmektedir. Burada ‘firar’ kelimesi ‘ilâ’ eki ile kullanıldığından ‘kendisinden kaçılan yer veya kişi’ değil; ‘kendisine doğru kaçılan Yüce Zat’ bildirilmektedir. O’na doğru koşun, anlamındadır. Allah (c.c.)’a doğru koşmak ise, kuşkusuz, tereddütsüz ve bütün samimiyetle O’na inanmak, O’nun emirlerini eksiksiz yerine getirmek, yasaklarından, bütün günahlardan kaçınmak ile olur.
 
Tasavvufçulara göre firar, halktan Hakk’a yürümenin, gölgeden asla ilticâda (sığınma) bulunmanın, damlayı bırakıp okyanusa yönelmenin, zerreden vazgeçip güneşe teveccühün ve benlikten sıyrılıp vücudu Hakk ışıkları içinde eritmenin unvanı olmuştur ki; insanın ‘seyr-i kalbî’ ve ‘seyr-i ruhanî’sine işaret eden yukarıdaki âyetle ilişkilendirmek mümkündür.
 
İnsan, imanı adına, beden ve fizikî varlığın öldürücü arzularının atmosferinden uzaklaştığı ölçüde Allah (c.c.)’a yaklaşmış ve kendine karşı da saygılı ve anlayışlı davranmış sayılır. Böyle bir firarî ve Hakk sığınmacısına nasıl değer verildiğini, o kapının sadık bir bağlısı olan Hz. Musa (a.s.)’dan dinleyelim: “Sizinle beraber bulunmaktan korkup kaçtığım için, Rabbim bana hakimiyet lütfetti ve beni mürselinden (peygamberlerden) kıldı!” 3 diyen Hakk nebisi, zevk ve vuslata, hilafet ve gurbete varan yolun firardan geçtiğine dikkati çekmektedir.
 
1 Zâriyat sûresi, 51/50.
2 Şuarâ sûresi, 26/21.
3 Müminun sûresi, 23/118.

Firar’ın Dereceleri

Tasavvufçular firarı üç derece olarak değerlendirmişlerdir:
1. Halkın firarı, varlığın şımarıklığından, günahların çirkinliğinden Allah (c.c.)’ın dostluğu ve bağışlamasına sığınma şeklinde olur. Bunlar gözlerini her açıp kapayışlarında: “Yarlığa Rabbim ve merhamet buyur, buyur ki, Sen merhameti en hayırlı olansın!” 4 mealindeki âyetini okur ve her zaman: ‘Ey Rabbim, işlediğim kötü şeylerin şerrinden sana sığınırım.’ derler.
 
2. Has (iyi) kulların firarı; sıfatlardan sıfatlara, sırdan şühûda, rüsûmdan usûle ve nefsânî duygulardan ruhanî ihsaslaradır ki; ‘Allah’ım Senin gazabından rızana, ukûbetinden (cezalandırmandan) affına sığınırım’ sözleri onların her zamanki tekrarladıkları vird’leridir.
 
3. Haslar üstü hasların firarı ise, sıfattan zâta ve Hakk’tan yine Hakk’adır ki, her zaman ‘Senden yine Sana sığınırım’ şeklindeki heybet ve muhabbet soluklarlar.
 
Bu firarların hemen hepsi de gidip bir ilticâ, bir himaye ve bir itisamla (sağlam bir yere sarılmakla) noktalanır. Firar, firar edenin ruh derinliği ile bağlantılı olduğu gibi, sonuç itibariyle varılan nokta da farklı farklıdır. Duamız odur ki, Ey Rabbimiz, Senin bütün gönderdiklerine iman ettik, işittik, itaat ettik. Affını ve merhametini istiyoruz. Bizi bütün hatalardan, isyanlardan ve kötülüklerden sana doğru koşaşn firarilerden eyle! Amin!

4 Müminûn sûresi, 23/118.

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Mustafa Bilgen - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Gurbetteki Erzurum Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Gurbetteki Erzurum hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Gurbetteki Erzurum editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Gurbetteki Erzurum değil haberi geçen ajanstır.



İstanbul Markaları

Gurbetteki Erzurum, İstanbul ile özdeşleşen markaları ağırlıyor.

+90 (216) 492 36 36
Reklam bilgi