ENDERUN MEKTEBİ

 Enderun mektebi imparatorluğun idari mekanizmasını yürütecek seçkin elemanların yetiştirildiği saray teşkilatı içerisinde yer alan bir eğitim müessesesidir. Osmanlı devletinde 15.yüzyılın ortalarından itibaren medrese dışında en önemli resmi eğitim kurumu niteliği taşır. Daha ziyade mülki ve askeri idarecilerin yetiştirildiği bu mektep, Osmanlı merkez ve taşra bürokrasisine gerekli insan gücü kaynağını oluşturmak için kurulmuştur. . Bu vasfı ile resmî Osmanlı ideolojisi veya zihniyetinin öğretilip ge­liştirildiği temel eğitim birimini teşkil ettiği gibi idarî ve siyasî hedeflerin tayi­ninde, devletin ana kurumlarının işleyi­şinde önemli bir yere sahip olmuştur.                                                                                                                                

Enderun ilk olarak I. Murat döneminde Edirne sarayında kurulmuştur. Bu kurum Fâtih döneminde geliştirilmiş, II Beyazıd döneminde geliştirilip mükemmel bir saray üniversitesi halini aldığı söylenebilir. Böyle bir kurumun teşkilinde esas hedef, askerî temele dayanan Os­manlı Devleti'ne yetenekli kumandan ye­tiştirmek ve devamlı büyüyen ülkenin farklı din, dil ve kültürlere mensup kitlelerini idare edecek sağlam yönetici kad­roları temin etmekti. Devlet farklı milletleri bir arada bulunduran bir sosyal yapıya sahip olduğundan böyle bir eğitim kurumu için ırk veya kan bağı yerine kültür ve disiplin temel pren­sipler olarak benimsenmiş, kadrolar bu anlayış içerisinde yetiştirilmiştir. Bu sisteme Devşirme sistemi adı verilmiştir.                                                                                                                                                                                                                                                                                                         Devşirme sistemi Ermeni, Bulgar, Arnavut ve Bosnalılara uygulanırdı. Boşnaklardan Müslüman olduktan sonra kendi arzularıyla acemi oğlanlar ocağına alınmaya devam edilmiştir. Genellikle aileleriyle hiçbir ilgileri kal­mayan, devşirme yoluyla sağlanmış ço­cukların Enderun'a alınmadan önce bel­li bir alt eğitimden geçmiş olmaları ge­rekiyordu. Hıristiyan ailelerden devşirilen çocuklar öncelikle Müslüman Türk aileleri yanında Türkçeyi İslâmî esasla­rı ve adabı öğrenir, daha sonra Edirne, Galatasaray, İbrahim Paşa (bir ara İsken­der Çelebi) saraylarında bedenî ve ruhî kabiliyetlerini geliştirecek dersler ve talimler görürlerdi. Acemi oğlanları, buradaki belirli talim ve terbiyeden sonra "çıkma" adıyla ayrılarak çeşitli askerî birlikler içe­risine dağıtılır, üstün yetenekli olanlar ise daha yüksek seviyede bir eğitime tâbi tutulmak üzere Enderun'a alınırdı.

 

 Devşirilen çocukların yetiştirilmesi ve eğitilmesiyle güçlü bir ordunun çekirdeği ile devlet yönetiminde üst kademe memurları oluşturuluyordu. Bilhassa Türk kültürü ile yetiştirilmiş olan saray devşirmeleri arasında devlet idaresini ele alan çok kıymetli vezir, beylerbeyi yetişmiş, içlerinden birçoğu da sadrazam olmuştur. Görüldüğü gibi kökenleri ne olursa olsun bir insanın Osmanlı Devleti’nde yönetici sınıfına girebilmesi mümkündü. Bunun için de Türkçeyi bilmesi, İslam dinini benimseyip onun düşünce ve eylem sistemini kabul edip uygulaması, verilen görevleri üstlenmesi ve hakkıyla yerine getirmesi gerekirdi.                                                                                                                                                            

İstek, yetenek ve şans Osmanlı düzeninde yükselenleri belirleyen etkenlerdi. Osmanlılarda ırk ve din ne olursa olsun, yetenekli insanlara daha çok değer verip onlardan yararlanmışlardır. Yönetimde kişisel yetenek ve başarı ile dürüst ve topluma yararlı davranışlarla yükselmeye dayanan bir terfi ve ödüllendirme sistemi vardı.

Osmanlı Devleti’nin askeri, siyasi ve idari yönetimi doğrudan doğruya Saray’ın elinde bulunuyordu. O yüzden hükümdar, devlet adamlarının ek serisini tecrübeden geçirmek zorundaydı. Bu eğitim ve tecrübe yeri Enderun Okulu idi. Enderun Okulu, kurulduğu yıllardan itibaren büyük bir gelişme göstererek, Tanzimat Dönemi’ne kadar gelmiştir Enderun Okulu’na; Galata Sarayı, Eski Saray ve Edirne Sarayı gibi sarayların orta dereceli saray okullarını bitirenler kabul edilmekteydi.


Devamı Enderun’da Eğitim gelecektir.

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar İsmail AY - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Gurbetteki Erzurum Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Gurbetteki Erzurum hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Gurbetteki Erzurum editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Gurbetteki Erzurum değil haberi geçen ajanstır.



İstanbul Markaları

Gurbetteki Erzurum, İstanbul ile özdeşleşen markaları ağırlıyor.

+90 (216) 492 36 36
Reklam bilgi