HEKİMBAŞILIK

Hekim başılığının ortaya çıkışı

Osmanlı imparatorluğu asırlar boyunca geniş bir coğrafyaya hükmetmiştir. Bu uzun süre zarfında devlet devamlılığını sağlamak için ülkenin savunma, imar, hukuk ve din işleri gibi konularla ilgilenen birçok müessese ortaya çıkarmıştır. Bunlardan birisi de hekimbaşılık müessesesidir.

Osmanlılarda, padişah ve ailesinin sağlığı işleriyle ilgilenen ve ülkenin sağlık işlerini yöneten kuruma hekimbaşılık kurumu denmektedir. Bu kurumun başındaki kişiye hekimbaşı denilmektedir. [1]

Bu kurumun ortaya çıkışı Osmanlılardan çok önceki devirlere dayanır. Hekimbaşılık kurumunun ilk defa eski Yunanistan’da ortaya çıktığı anlaşılmaktadır.[2]

Mezopotamya, Mısır, Roma, Bizans gibi birçok medeniyette bu kurumun varlığı tespit edilmiştir. Günümüze gelene kadar kurulan çoğu medeniyette devletin başındaki kişilerin sağlığıyla ilgilenen insanlar vardır. Dolayısıyla bazen sorumlulukları farklılık gösterse de hemen hemen her medeniyette bu kurumun bulunduğunu söyleyebiliriz.

Bu kurumun Mezopotamya uygarlığında “GAL lu.Mes.A.zu” yani başhekim olarak ortaya çıkmıştır. Eski Mısır’da “sunu veya sumessu” denmektedir. Firavun öldüğü zaman sunu idam edilirdi. Bu uygulama belirli bir dönem uygulanıp daha sonra kaldırılmıştır. Roma ve Bizans İmparatorluğu’nda ise hekimbaşıya   “promedicus” adı verilmektedir.

İslam devletlerinde sarayın ve ülkenin sağlık işlerinden sorumlu kurum vardır. Bu kurumun başındaki kişiye “reisü’l-etibba” denilmektedir.[3] İlk Türk devletlerinde ise hekimbaşı gibi bir sağlık görevlisi olduğu bilinmekte ve bu görevliye “otacı iliği” denilmektedir.

Anadolu Selçuklu Devleti’nde hekimbaşılık kurumunun karşılığı başhekimlik kurumudur. S. Ünver kitabında bu kurumdan şöyle bahseder. “Selçuklu Devleti’nde bir başhekimlik payesi vardır ki, bunlar hükümet başında bulunan büyükler arasındadır. Her ne kadar elimizde vesikalar yok ise de memleket hekimleri bu başhekime bağlı olmalıdır.”[4]

Klasik dönem Osmanlı tıbbı genel itibarla Anadolu Selçukluların mirasçısı olmuştur. Anadolu Selçukluları ve diğer Anadolu Beylikleri tarafından kurulmuş olan sağlık ve sosyal yardım kuruluşlarının büyük kısmının vakfiyeleri Osmanlı kadıları tarafından geçerli sayılmış ve bu kurumlar uzun yıllar hizmet vermeye devam etmişlerdir

[1] Ekmeleddin İHSANOĞLU, “Osmanlı Devleti ve Medeniyet Tarihi”, C.2, İstanbul, 1998, S. 256
[2] NİL SARI, “HekimbaşI” md., “DİA”, C.17, İstanbul, 1998, S.160
[3] Ali Haydar BAYAT, “Osmanlı Devleti’nde Hekimbaşılık Kurumu ve Hekimbaşılar”, Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yay., Ankara, 1999, s. 1-2
[4] A. Süheyl ÜNVER, “Anadolu Selçuklularında Sağlık Hizmetleri”, Türk Tarih Kurumu Basımevi, Ankara, 1972, S. 10

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar İsmail AY - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Gurbetteki Erzurum Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Gurbetteki Erzurum hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Gurbetteki Erzurum editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Gurbetteki Erzurum değil haberi geçen ajanstır.

17

Zeynep Yılmaz - Hocam çok bilgilendirici makale olmuş elinize emeğinize sağlık:)

Yanıtla . 2Beğen . 0Beğenme 12 Haziran 12:08
16

Zeynep Yılmaz - Hocam çok teşekkürler çok bilgilendirici makale olmuş

Yanıtla . 2Beğen . 0Beğenme 12 Haziran 12:04
15

Esma Nur Dağdevi̇ren - Elinize emeğinize sağlık hocam, çok bilgilendirici bir makale olmuş

Yanıtla . 6Beğen . 0Beğenme 12 Haziran 08:30
14

Esra Hoca - Tebrikler İsmail hocam. Sizden yeni makaleler bekliyoruz ???

Yanıtla . 5Beğen . 0Beğenme 11 Haziran 23:26
11

Rümeysa Yumkaday - Faideli bilgiler eşliğinde yazılmış olan makale bir kez daha sağlığın ve sağlık çalışanlarının önemini vurgulamış . Emeğinize sağlık☺

Yanıtla . 5Beğen . 0Beğenme 11 Haziran 21:58
10

Jet Fadıl - Harika bilgiler için çok teşekkür ederiz Sayın hocam iyiki varsınız :)

Yanıtla . 5Beğen . 1Beğenme 11 Haziran 21:58
09

Rümeysa Yumkaday - Faideli bilgiler eşliğinde yazılmış olan bu makale bir kez daha sağlığın ve sağlık adına çalışanların önemini vurgulamış. Emeğinize sağlık.☺

Yanıtla . 5Beğen . 0Beğenme 11 Haziran 21:52
06

Zeynep Küçükoğlu - Verimli bir yazı olmuş hocam emeğinize sağlık :)

Yanıtla . 6Beğen . 0Beğenme 11 Haziran 21:42
05

Zeynep Küçükoğlu - Verimli bir çalışma olmuş hocam emeğinize sağlık:)

Yanıtla . 5Beğen . 0Beğenme 11 Haziran 21:37
03

Özlem Köç - Firavunların doktorları öldürmesi gerçekten ilginç

Yanıtla . 11Beğen . 0Beğenme 11 Haziran 20:57
02

Kybrahim - Tesekkurler hocam. Aydinlatici bir calisma olmus

Yanıtla . 8Beğen . 0Beğenme 11 Haziran 20:54
01

Muallim-i Lisan - Boyle faydali bilgileri bizlere sunan siz degerli yazarlarimiza mutesekkiriz??

Yanıtla . 9Beğen . 0Beğenme 11 Haziran 20:51


İstanbul Markaları

Gurbetteki Erzurum, İstanbul ile özdeşleşen markaları ağırlıyor.

+90 (216) 492 36 36
Reklam bilgi

Anket Erzurumspor Süper Ligde kalabilirmi ?