Aşağı ve yukarı Mumcu mahallesi

Kadim şehrin kadim mahalleri. Bugün yerlerinde yeller esiyor. Adları silinmiş, tarihleri yok sayılmış ne yazık ki yarına bir şey kalmamış...

Erzurum Kalesi'nin Batı surlarına bitişik bugünkü Mumcu Caddesiyle Çaykara  ve Cumhuriyet Caddesi arasında kalan yerdir.

Mahallenin Güneyinde Cennetzade Medreseleri batısında Çaykara dersi üzerinde kurulmuş şehrin un ihtiyacını karşılayan dört değirmen ve Kuzeyinde meşhur Gez Mezarlığı vardı.

Mumcu mahallesi adını alması elektriğin, gaz lambalarının olmadığı asırlarda Mumhaneler bu semtte olduğu için bu adı almıştı.

Osmanlı döneminde Eğinli Semih Paşa tarafından yaptırılan sonra Ermenilere satılan, Birinci Dünya savaşında Alman Konsolosluğu binası olarak kullanılan, Atatürk'ün 23 Temmuz 1919 yılındaki Erzurum kongresi sırasında 47 gün kaldığı, 1981 yılına kadar yetim çocukların kaldığı bina 1981 yılından beri Atatürk evi olarak kullanılmakta ve tarihe tanıklık etmeye devam etmektedir.

Yukarı Mumcu Camisi mütevazi yapısıyla 400 yıldır müminlere ev sahipliği yapmaktadır. Atatürk; Selanik Milli Hudutlar dışında kaldığı için ilk nüfus cüzdanını aldığı mahalle Yukarı Mumcu mahallesidir.

Mumcu caddesinin yukarıdan aşağıya ikinci sokağının adı Anakara Sokaktır. Bir zamanlar Erzurum'un en zenginleri bu mahallede oturur ve az ileride Darulmuallim binası olarak kullanılan o zamanlar iki tahta barakadan meydana gelen okul ilerleyen yıllar Çağlayan İlk mektebi olarak eğitim ve öğretim vermiş, 1955 yılında adı değiştirilerek Kurtuluş ilkokulu ismini almıştı.

Mahallenin iç kısmında Yılan kırpanlar adlı aileye mensup bir konak,  Yalçın Şahin Beylerin evlerinde ki 150 yıllık piyanoda bir başka güzellikti. Ne var ki aile Yenişehir'deki evlerine taşınırken piyanoyu almaları için Üniversiteye, Erzurum Lisesine, ve müzeye yaptıkları başvuru neticelenmeyince  eski evde bırakıp çıkmışlar ilerleyen aylarda altın arayıcıları ve tinerciler tarihi piyanoyu kırıp tahrip etmişlerdi.. Tabii Ankara sazdan söz etmeden geçmek Kemani Haydar Telhüneri unutmak olur.

İşte 1600 yıllarında yapılan medresesiyle ünlü Aşağı Mumcu camisi bahçesindeki meyve ağaçları ve ramazan ayında fakirlere verdiği iftar yemeğiyle hizmetlerini devam ettirmekte ve Ünlü Müderris Eyyüp Efendi'ye  ev sahipliği yapmış olmakla sanırım gurur duymaktaydı.

Cinci Hoca lakaplı hemşerimizin işlettiği değirmede 1960'lara kadar faaliyetlerini sürdürmüştür.

Rus İşgalinde komutanlık binası olarak kullanılan tarihi Mudoğulları'nın evi caminin hemen batı tarafında olup günümüzde yıkılıp yerine yeni bir ev ve medrese yapılarak hizmetlerine devam eden mekânlarımızdandır.

Tabii Kırmızı Çeşmeyi unutmamak gerekir. Bölgeye renk katan bu çeşmede yok olan çeşmeler gurubuna girmiş çevre düzenlenmeleri sonucunda yok olmuştur.

Bir zamanlar çocukların top oynadığı Akalların Bahçesi ve 1939 yılından beri şehrin eğitimine katkı sunan İnönü İlkokulu mahalleye renk veren irfan ocağıydı..

Tabii Şerif Efendiyi unutmamak gerekir. 1900'lerin başında Millet Bahçesini yaptırarak şehre yeni bir mesire alanı kazandırmış, Kurtuluştan sonra sahip olduğu salonla Kâzım Karabekir'in yetimleri tarafından sahnelenen  "İbret yeri" buradaydı.

Cumhuriyetle birlikte Erzurum'un ilk modern binalarından biri olan Belediye Oteli bu bölgede yapılmıştı.

1945-1970 arası Veremle yapılan mücadelenin merkezi Verem Savaş Derneği ve Dispanserde Aşağı Mumcuda hizmetlerini 2010'lara kadar sürdürmüştü.

Yine 1960'larda yapılan Tahran Oteli o günlerden bu günlere özellikle İranlı turistlere ev sahipliliğini sürdürmektedir.

Unutulmayacak bir şeyde çok uzun yıllar Mumcu Caddesinin doktorlar caddesi olarak anılmasıydı ve çok tanınan Doktor Haydar Dümende bu caddenin en alttaki evlerden birinde oturuyor olmasıydı.

Üroloji doktorların olmadığı dönemlerde tüm Erzurum ve çevresinin sünnetçisi Sünnetçi Mahmur Kirvede bu mahallede oturanlardandı.

Elbette bir mahalleyi yazmak kolay değildi ama ben sadece bir hafıza tazelemesi yapmaya çalıştım. Umarım faydalı olur.

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Abdurrahman ZEYNAL - Mesaj Gönder --- Okunma


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Gurbetteki Erzurum Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Gurbetteki Erzurum hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Gurbetteki Erzurum editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Gurbetteki Erzurum değil haberi geçen ajanstır.



İstanbul Markaları

Gurbetteki Erzurum, İstanbul ile özdeşleşen markaları ağırlıyor.

+90 (216) 492 36 36
Reklam bilgi