İnsanlık tarihini etkileyen 10 pandemi

Dünya Sağlık Örgütü, Çin'de ortaya çıkan ve pek çok ülkeye yayılan koronavirüsü 'pandemi' olarak ilan etti.. Böylece Covid-19’un dünya genelinde geniş ölçekte etkili olduğu da resmileşmiş oldu. Peki tarih boyunca insanlığı etkilediği bilinen pandemiler hangileri?

+5
Haber albümü için resme tıklayın

Dünya Sağlık Örgütü, Çin'de ortaya çıkan ve pek çok ülkeye yayılan koronavirüsü pandemi olarak ilan etti.

Böylece Covid-19'un dünya genelinde geniş ölçekte etkili olduğu da resmileşmiş oldu.

Pandemiler veya pandemik hastalıklar, bir kıta, hatta tüm dünya yüzeyi gibi çok geniş bir alanda yayılan ve etkisini gösteren salgın hastalıklara (epidemi) verilen genel addır.

İnsanlığın karşılaştığı ilk pandemi corona virüs salgını değil ve muhtemelen son da olmayacak. DSÖ daha önce AIDS dahil birçok hastalığı pandemi olarak ilan etmişti. Peki tarih boyunca insanlığı etkilediği bilinen pandemiler hangileri?


HIV/AIDS


Edinilmiş bağışıklık eksikliği sendromu ya da genel olarak bilinen kısaltmasıyla AIDS halen dünyada aktif haldeki pandemi salgınlarının başında geliyor.

Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre ilk kez 1976 yılında karşılaşılan hastalık 1981'den bu yana en az 31 milyon can aldı. 

Halihazırda 35 milyona yakın insanın HIV pozitifle yaşadığı tahmin ediliyor.

Her yıl 1,6 milyon insan AIDS nedeniyle hayatını kaybediyor. Hastalık 2005-2012 yılları arasında zirve yapmıştı.


1968 GRİP SALGINI


Solunum yolunu etkileyen tek grip salgını corona virüs değil. Influenza virüsü halk arasında grip olarak bilinen virüs türüdür. 1968 yılında bu hastalığın mutasyona uğramış versiyonu H3N2 bir milyon insanı öldüren bir salgına dönüştü.

Yüzde beş ölüm oranına sahip olan bu virüs Hong Kong nüfusunun yüzde 15'inin ölümüne neden oldu. Filipinler, Hindistan, Avustralya, Avrupa ve ABD'de salgından etkilenen diğer ülkeler oldu.

1956-1958 ASYA GRİBİ

1968 salgınından 12 yıl önce influenza virüsü yine dünya genelinde etkisini gösteriyordu. Bu sefer H2N2 olarak adlandırılan versiyonu Çin'de ortaya çıktı ve 1958 yılına kadar salgın devam etti.

Hastalığın kaç kişi öldürdüğü tam olarak bilinmese de DSÖ verilerine göre yaklaşık 2 milyon insan hayatını kaybetti.


İSPANYOL GRİBİ (1918-1920)


Birinci Dünya Savaşı'nın son yılında H1N1 olarak sınıflandırılan influenza pandemisi tüm dünyayı kasıp kavuruyordu. Yaklaşık 500 milyon insanın yaklaşık üç yıl süren salgından etkilendiği düşünülüyor.

İspanyol gribi olarak da bilinen salgınde ölü sayısı net olarak bilinmiyor. Koronavirüsten farklı olarak sağlıklı genç bireyleri de etkileyen bu salgının 20 ila 50 milyon arasında insanı öldürdüğü tahmin ediliyor.

6. KOLERA SALGINI


Kolera 19. ve 20. yüzyıllarda en fazla can alan hastalıkların başında geliyor. 1800'lerin başından itibaren dünya üzerinde farklı farklı kolera salgınları yaşandı.

Osmanlı da bu salgınlardan etkilenen ülkelerden biriydi. Her ne kadar Türkiye'de hissedilmese de 1960'lı yıllarda başlayan 7. Kolera salgını halen devam ediyor ve pandemi olarak sınıflandırıldı.

1910-1911 yıllarını kapsayan altıncı kolera salgını ise Hindistan'da ortaya çıktı. Anadolu'nun içinde olduğu birçok alana yayıldı.

Hastalığın sadece Hindistan'da 800 binden fazla insanı öldürdüğü düşünülüyor. Birçok salgından farklı olarak koleranın kaynağı virüs değil vibrio cholerae adı verilen bir bakteridir.

1889-1890 GRİP SALGNI


Asya gribi ya da Rus gribi olarak da bilinen bu salgın yine influenza kaynaklı. 1889'da Buhara, Canada ve Grönland'da neredeyse aynı anda görüdü. 

Şehirleşmeye başlamış alanlarda etkili olan salgın dünya genelinde bir milyondan fazla insanı öldürdü.

3. KOLERA SALGINI


1852-1860 yılları arasına denk gelen 3. Kolera salgını yedi salgın arasından en öldürücü olanı olarak nitelendirilir. 8 yıldan uzun süre dünyayı etkisi altına alan bu salgın da Hindistan'da ortaya çıktı.

Ganj Nehri etrafındaki yerleşim yerlerini takip eden salgın daha sonra farklı kıtalara sıçradı. Salgının 1 milyondan fazla insanı öldürdüğü tahmin ediliyor.

KARA ÖLÜM


14. yüzyıla damgasını vuran olaylandan veba salgını kara ölüm olarak adlandırılıyor. 1346'dan 1353'e kadar etkili olan salgının ne kadar insanı öldürdüğü tam olarak bilinmiyor. Tarihçiler sayısının en az 75 milyon olduğunu ifade etse de rakamı 200 milyon insana kadar çıkartan araştırmacılar da var.

Asya'da başlayan bu salgın gemilerle Avrupa'ya taşındı. O dönem Avrupa'da şehirleşmiş bütün kentleri etkisi altına alan veba salgını şehirli nüfusun önemli bir bölümünü öldürdü. Tarihçiler dönemin önemli kentlerinden olan Floransa'da nüfusun üçte birinin vebadan öldüğünü düşünüyor.

JUSTİNİAN VEBASI


Kara Ölüm Ortaçağ'ın sonuna geldi ancak çağın ilk dönemlerine başka bir veba salgını damga vurdu.

541 yılında başlayan Justinian Vebası salgını Bizans İmparatorluğunu etkisi altına aldı ve Akdeniz kıyısındaki diğer bölgelerde de etkisini gösterdi.


ANTONİNE VEBASI


165 yılında başlayan bu salgın veba olarak nitelendirilse de hastalığın çiçek ya da kızamık olduğu değerlendiriliyor.

Anadolu, Mısır, Yunanistan ve İtalya'da etkili olan salgın Roma askerleri tarafından bölgeden bölgeye taşındı. Salgın 5 milyondan fazla insanı öldürürken Roma ordusunu da neredeyse yok etti.

14 Mar 2020 - 02:10 - Yaşam

Son bir ayda gurbettekierzurum.com.tr sitesinde 5.701 gösterim gerçekleşti.


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Gurbetteki Erzurum Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Gurbetteki Erzurum hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Gurbetteki Erzurum editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Gurbetteki Erzurum değil haberi geçen ajanstır.



İstanbul Markaları

Gurbetteki Erzurum, İstanbul ile özdeşleşen markaları ağırlıyor.

+90 (216) 492 36 36
Reklam bilgi